Schilden en vrienden in een dor medialandschap.

Het gevaar van de media in tijden van politieke en maatschappelijke instabiliteit.

Reflectie op een thematiek gekoppeld aan een aantal inzichten uit een boek van Doctor Paul Verhaeghe, (UZ Gent), ‘Identiteit’.

identiteit

Het grasperk na een hete, droge zomer.

Al een tweetal weken ben ik aan het broeden op een reflectie over een reportage van de nationale televisieomroep (één) dat werd uitgezonden in het programma ‘Pano’. Het betrof een spraakmakende undercoververslaggeving over een groepering die zichzelf ‘Schild en vriend’ noemt en er een sterke fascistische, antisemitische en neonazistische visie op na houdt.

Omdat het een zeer gevoelig thema is en omdat ik door de irrelevante reacties danig werd gebiologeerd wenste ik dit gegeven even te schetsen binnen een breder georiënteerd denkkader. Er staat zoveel  onzin over te lezen dat het mij niet kon weerhouden om er over na te denken en mijn visie op deze actualiteit weer te geven in een tekst.

Enkel een goede invalshoek ontbrak me om een ​​objectieve maar eveneens persoonlijke visie weer te geven met een genuanceerde relevantie over de gevaren van dergelijke verslaggeving in de media.

Deze morgen viel me iets te binnen waarop ik me kon baseren. 

Dit gezegd zijnde is begin ik hier met mijn verhaal.

gras

Toen ik deze morgen mijn eerste sigaret oplichtte en mijn grasperk in aanschouwing nam zag ik warempel een paardenbloem tussen de halmen van het gras uitsteken. Het gras was de hele zomervakantie niet gemaaid geweest vanwege de enorme droogte in juni, juli, en augustus.

Na het aanleggen van een aantal grasmatten in mijn gazon had mijn tuin er nog erger uitgezien dan ooit tevoren. De eerste week had ik nog wat water uit de regenput kunnen putten om het gras te doen aarden. Toen de put dreigde leeg te raken had het gras geen druppel meer gezien gedurende een zeer lange periode.

Het was een oppervlakte geworden die eerder aan een prairie deed denken of, zelfs aan een woestijnvlakte. Met enkel onkruid dat de droogte had overleefd en nog een groene schijn gaf aan het perk. Onkruid overleeft altijd in barre omstandigheden. Het draait een rad voor ons ogen dat ons probeert af te leiden van de dorheid waarin het kruid zich heeft geworteld.

Na het roken nam ik het boek van (klinisch psycholoog) Paul Verhaeghe ter hand . Ik sloeg het boek open op een willekeurige pagina en las een stukje over agressie en angsten en het verband met identiteit en ideologie van het individu en de relatie met een evoluerende maatschappij.

Ik maakte verband met het grasperk dat er vandaag mooi groen uitzag. Het gras was dik en lang. Het zag er gezond uit en was lang gegroeid. Na de droogte had het gras zich weten te herpakken. 

Zo is ook een samenleving. Vanuit de verte bekeken is het schijnbaar een egaal geheel. Toch zijn de individualiteiten die er in leven niet zo’n homogene massa als het uit de verte bekeken wel lijkt.

De paardenbloem is een onkruid dat zeer moeilijk uit een grasperk kan verwijderd worden. Enkel als je hem bij de wortel trekt.

Toch is het niet verstandig om het niet te laten groeien. Als het boven de oppervlakte komt dan is het echter tijd om het onkruid te plukken. Daarbij trekt men de bloem bij de wortel zodat ze niet opnieuw kan schieten.

Zo is dat ook met ideologieën en met groeperingen die intrinsieke foute gedachten spuien in een samenleving. Men moet hen de kans geven om te bestaan want anders gaat men hen zien als een zondebok en dan is er een wezenlijk probleem bij de ideologische structuur van de samenleving. Misschien is er geen draagvlak en wordt het idee en de groep niet goed gevoed. Ze sterft zonder dat men er last van zal hebben. Dit is een goede keuze want de samenleving komt niet in angst of, tot agressie. Zo is het ook met onkruid. Groeit het echter te hoog dan is het ook tijd om ze te trekken want onkruid is vernietigend voor je perk met gras. Men mag ze enkel trekken als ze een bedreiging vormen voor het volledige perk. Dat kan enkel als men het onkruid ook daadwerkelijk in zijn geheel kan zien. Als het de bovenhand neemt.

Schild en vriend’ is net zo’n geval. In wezen zit er een ernstig potentieel gevaar in maar uiteindelijk is er slechts een probleem als er ook een draagvlak is om de ideologie te doen verspreiden. Men moet deze groep bekijken vanuit een zeer genuanceerd standpunt binnen een zeer groot narratief beeld. Iets wat veel meer zegt dan enkel dat het idee en de groep fout en onmenselijk is. Eveneens is ze idioot en wordt ze slechts door enkelingen opgepikt. De kans om te groeien tot een reëel gevaar is vrij klein omdat er weinig aanpak is. Een slechte voedingsbodem voor dergelijke idealen.

Bovendien moet men de context bekijken waarin deze bekendmaking wordt gemaakt. Hier sluipt veel meer gevaar in dan in de groep ‘schild en vriend’. Hier speelt het medium, de media een grote rol. Zeer gevaarlijk omdat media het middel is waardoor een boodschap wordt gebracht.

Facebook is een groot medium maar is zeer gefractioneerd. Uiteindelijk bereikt men slechts een beperkte groep mensen. Perfect in controle te houden. Men kan het perfect in de gaten houden als overheid en ingrijpen indien nodig. Dat gebeurt ook zo. Soms wordt er wel eens iets niet opgemerkt en ontsnapt het aan onze aandacht door de veelheid aan netwerken en eveneens ook de fractionering van sociale media. Toch schuilt hierin minder gevaar dan media die veel meer mensen bereikt dan een fractie binnen een wereldwijd verspreid medium zoals Facebook.

Dit is ook het geval bij groeperingen met extreme (ik pik er islam extremisme uit vanwege de terreur van de laatste jaren.) Godsdienstige ideeën in het algemeen komen tot extremistische ideologieën als het landschap ruimte geeft om ze te laten bloeien. Soms kan er eens iets voorbij glippen aan ons oog en is er bijvoorbeeld een aanslag. Deze aanslag op zich is zeker het gevaar maar meestal op vrij kleine schaal met beperkte gevolgen. (Uiteraard is elk slachtoffer er één teveel ) Ze zijn niet te vergelijken met de grootschalige terreur op 9/11 en dit is net het idee achter groeperingen als ISIS die maar weinig aanpak meer hebben door de oorlog die tegen hen werd gevoerd op eigen grond en in het westen waar ronselaars en dergelijke streng worden opgevolgd en bestraft. Vanuit een zeer verdeeld veld gaat men op zoek naar mensen die meestal handelen vanuit een egocentrisch idee dat gevoed wordt door een ideaal dat door media tot hen wordt gebracht en hen doen besluiten een lonely wolf te zijn. De schade is vrij beperkt. De aandacht echter is groot want overal ter wereld bereikt het gebeuren de massa. Ook anderen die niet meer gelukkig zijn. Hier schuilt net het gevaar van de mediatisering van maatschappelijke communicatie. 

Je verstaat dat dit een zeer ander beeld vormt dan zeggen ISIS is slecht.

Dat is ook zo. Maar komen ze niet in beeld dan hoeft het ook niet worden gezegd. Het blijft ongevaarlijk want brengt geen angst of, paniek met zich mee. Het blijft onder het gras en krijgt geen zuurstof om te groeien.

Dit is nu net wat men wil bereiken. Een voedingsbodem kweken en tweedracht maken zodat er een dor landschap ontstaat met een grote voedingsbodem voor foute idealen. Armoede, economische crisis, politieke verdeeldheid, uiteen trekken van ons multicultureel gedacht waar onze samenleving op wordt gebouwd.

Facebook is hier eigenlijk net een uitstekend controleorgaan. Een zeer controleerbare uitlaatklep. De beslissing van de redactie om ‘Schild en vriend’ in de aandacht te zetten is fout en ondoordacht vanuit de vorige stelling omdat ze veel meer mensen doet bereiken.

Tot hier gaat ook de stelling op van het grasperk dat pas moet worden gemaaid als het onkruid getrokken is dat tot wasdom kan komen zodat men een mooi groen veld krijgt waarin er toch nog heel wat leeft. Men ziet na het maaien dat er hier en daar wat dorre plekken verschijnen. Morgen is het gras terug groen omdat het voedsel krijgt, lucht, zon, mest van het gemaaide gras dat zichzelf gaat voeden. 

Zo is dat ook in onze samenleving het geval. Er moeten geen zondebokken zijn als er goed wordt gezorgd voor elkander. Het houdt zichzelf in stand en geeft geen voeding aan idiote groeperingen omdat het een eenheid vormt. Als het controleorgaan vanuit de juiste ideologie gaat ingrijpen en eveneens een genuanceerde kijk brengt dat het volk samenhoudt in alle diversiteit zodat het mag en kan groeien. Dan is er sprake van een goede samenleving gebaseerd op een goede ideologische insteek. De voorwaarde is dat binnen deze organen ook een gezonde voedingsbodem is om te evolueren en niet te gaan ontaarden anders wordt het gras alsnog een dor landschap. Controle op het controleorgaan.

Momenteel is er op wereldvlak iets verontrustend aan de gang. Op beide vlakken loopt er iets essentieels fout en het veld is zeer vatbaar voor paniek en foute ideologische gedachten.

Ik denk dat zeer duidelijk is dat de media in dit geval een foutieve rol speelt met het beeld over ‘schild en vriend’ naar buiten te brengen.

Toch stopt het hier niet. Dit beeld is al genuanceerder dan bij het begin. Het gaat nog veel verder dan dit.

Zaaien van onkruid.

wortel1

Nu ga ik dus ook nog een stap verder zetten en diep de inbreng van de media uit binnen een veel breder denkkader dan enkel het beeld van ons grasperk.

Iedereen ziet wel dat men enkel een maatschappij kan bouwen met een gezonde insteek, een goede controle op de deelgroepen om de individuele groei van de mensen toe te laten. Diversiteit is ook de basisgedachte die moet aanwezig zijn om een maatschappij gebaseerd op gelijkheid te kunnen spreken.

Hier heffen twee dualiteiten elkaar op. Gelijkheid is het groter belang voor het individu dat zich mag onderscheiden en groeien tot ontplooiing van zijn identiteit.

Individuele diversiteit in menselijke identiteit doet ook de identiteit van de maatschappij veranderen.

Dat is goed anders krijgt men stilstand of een periode van zeer grote verandering en dat is een zeer gevaarlijk uitgangspunt omdat de wereld en het leven steeds in verandering is. Maatschappelijke groei en individualiteit gaan hand in hand en moeten samen groeien.

De samenleving moet aldus evenzeer in dynamische verhouding tot de entiteiten staan die er leven. Anders krijgt men een voedingsbodem voor extreem gedachtegoed en rebellie. Crisis op gelijk welk levensgebied is aldus wezenlijk gevaarlijk. In geval van extreme verandering komt angst en agressie boven en dat doet zondebokken ontstaan. Zondebokken zijn een signaal dat de maatschappij in gevaar is.

Misschien is de keuze voor het uitbrengen van de reportage wel helemaal niet zo ondoordacht. Een ernstig probleem als men bedenkt dat net een openbare omroep deze boodschap brengt.

Ik begeef me hier op zeer glad ijs. Ik wens niemand te beldigen of te beschuldigen maar toch is dit een vertrekpunt om het geheel te gaan zien van wat hier gaande is.

Ik maak dus enkel een beeld. Een hypothetische gedachte. Een denkkader dat het probleem van ‘schild en vriend’, de media, de ethiek en ideologie nog verder kan uitdiepen. Dit is ook wat ik vervolgens lees in het werk van Paul Verhaege.

Voor alle duidelijkheid nogmaals. Ik zeg niet dat reportage met deze bedoeling is uitgezonden. Dat het ongelukkig is en op een zeer bepalend moment komt. Daar bestaat geen twijfel over is mijn gedacht. Net daar schuilt het verder uitdiepen van de maatschappelijke relevantie van de ‘pano’ reportage en het belang ervan binnen onze hedendaagse maatschappelijke situatie. –

In de eerste plaats refereer ik naar de boodschap die hier inhoudelijk een zeer cruciale rol speelt. De boodschap speelt op ons gevoel van wat goed en slecht is. Het is een morele kwestie en dat is gevaarlijk omdat moraliteit de basis is van ideologische stromingen.

Een waardestelsel dat algemeen is geworden na de laatste wereldoorlog met de holocaust als algemene referentie. Niemand kan zeggen dat de holocaustgedachte iets goeds in zich heeft zitten. Moreel en ethisch kan niemand zeggen dat deze gebeurtenis op geen enkel vlak iets goeds in zich had zitten. Volkerenmoord en genocide is fundamenteel onmenselijk.

Men kan niet ontkennen dat de gedachten van ‘schild en vriend’ intrinsiek slecht zijn. Daarom is het net niet goed dat het in beeld wordt gebracht bij mensen die zoekend zijn in een instabiele globale wereld die herstelt van crisis op bijna elk levensgebied.

Mensen die dit gedachtegoed wel nastreven worden aan de schandpaal genageld. Daarom manifesteren ze zich in zeer besloten groepen die wel gevaar in zich houden maar weinig potentie hebben om te groeien omdat net de beslotenheid van hun ideologische gedachte duidelijke grenzen heeft waardoor ze geen grensoverschrijdend gedrag op grote schaal kunnen gaan prediken.

In se is de groepering in kwestie ongevaarlijk omdat ze zo weinig draagvlak heeft om te gaan groeien net omdat de boodschap zo intens slecht is.

Binnen de beslotenheid van het zeer verdeelde medium Facebook is de groep quasi perfect te controleren en net die partitie van dit medium zorgt voor een zekere veiligheid. De gedachte dat Facebook een groot wereldwijd medium is moet hier dus eigenlijk op een andere manier worden bekeken. Het is minder gevaarlijk dan iedereen denkt. Net omdat de partitie ervan zeer duidelijke grenzen aanbiedt en aldus zeer beperkend is om foute ideologieën te verspreiden.

Tv, radio, geschreven pers hebben daarentegen een veel gevaarlijkere inbreng in de overdracht van iets wat ogenschijnlijk potentieel explosief en destructief is maar eigenlijk weinig mogelijkheid heeft om tot groei te komen binnen de beslotenheid van het medium waarin het zich bevindt.

De pers trekt hier het draagvlak open en brengt de groepering tot de maatschappij op een veel breder spectrum op een veel moeilijker te controleren vlak omdat het zo algemeen is en zo beperkt is in het vormen van een genuanceerd beeld over ‘schild en vriend’, of, over morele relevantie en ethiek.

Een groot gevaar want het bereikt nu ook mensen die zich wel voelen aangesproken. Maar echter nooit zouden bereikt zijn geweest als er geen ruchtbaarheid aan was gegeven in het bredere spectrum van andere media.

( Ik stel nogmaals de grasperk gedachte op en men ziet dat het zaad van het onkruid veel verder verspreidt is in de geborgenheid van het gras. Het kan groeien en potentie geven om veel hoger te gaan groeien waardoor het gras zal moeten onderhouden worden door wortels te trekken en te gaan maaien. Net op het moment dat men het gras beter niet kan maaien omdat het nog niet volledig hersteld is van de droge zomer.)

We moeten ook, en nu trek ik alle registers open, gaan kijken in welke periode deze boodschap wordt gebracht. In de tijd, en op cultureel maatschappelijk vlak. Ik neem meteen ook politieke relevantie mee want hier wringt het schoentje binnen het ethisch handelen van de openbare omroep.

Eigenlijk moet deze omroep neutraal blijven vanwege de politieke insteek in het bestuur en de werking  van de omroep, niet enkel omdat het financieel van de overheid afhankelijk is. In hun berichtgeving of, minstens in de inbreng van hun boodschap van dergelijke reportages moet men neutraliteit weten te houden. Als men dit binnen de tijd gaat bekijken is hun neutraliteit volkomen verdwenen en zelfs zwaar aangetast. Men moet beseffen dat op 14 oktober kiestijd is. Bovendien worden politieke partijen betrokken bij het debat in de publieke opinie. Een rechtszaak zonder rechter, zonder verdediging enkel een jury zonder neutraliteit. Dit kan niet erg democratisch noch neutraal worden genoemd.

Antidemocratisch en juridisch is dit dus incorrect. Maatschappelijk is dit gebeuren een regelrechte ramp in een veranderlijke maatschappij die op dit moment van zijn proces erg kwetsbaar is. Vooral in Europa komen steeds meer rechtse partijen aan de macht. Op zich ongevaarlijk maar ze proberen zich te verzetten tegen een verenigd Europa en dat is verontrustend omdat Europa zijn machtspositie op globaal vlak aan het verliezen is. Een verenigd Europa is net op dit moment erg belangrijk om weerwerk te bieden tegen grootmachten zoals Rusland en Verenigde Staten. Ik wil hier refereren naar de instabiliteit en aldus het gevaar om verdeeldheid een voedingsbodem te laten worden voor nieuwe terreur.

Beeldvorming is hier een zeer gevaarlijk en ernstig te noemen probleem binnen deze context die veel verder gaat en dieper graaft dan de oppervlakkigheid van de boodschap van een groepje idioten met incorrecte idealen. De boodschap krijgt meteen een invloed op de kiesstrijd die geen enkele relevantie meer heeft in onze democratie. Hier wordt het volk beïnvloed door een overheidsinstelling en dit op grote schaal. Facebook verdwijnt plots in het niets. De regering en vooral de oppositie komt negatief in beeld al dan niet met een bijzondere bijbedoeling.

Men ziet meteen in dat hier de dimensie waarin de boodschap wordt gebracht zeer diepgaand is en veel breder, genuanceerder, dan de reactie van Jan Modaal in de pers en op de sociale media die plots een fractie heeft bijgekregen die niet meer zo beperkt is als de fractie van de negationistische, racistische, fascistische groeperingen binnen het medium.

Reacties die ondoordacht zijn en zeer veralgemeend over hoe slecht het wel niet is. Toch is de boodschap die deze mensen brengen intrinsiek gevaarlijk en van zeer grote invloed op de huidige identiteit en ideologie van een democratisch land in een instabiele periode. Net omdat ze niet geneigd zijn om tot een nuancerende opinie te komen maar tot een algemene beeldvorming die de politieke opinie in tijden van verkiezingen beïnvloedt ten opzichte van net die partijen die het politiek landschap zullen gaan veranderen als men de polls gaat gaan bekijken. Dit is wat men eigenlijk zou kunnen gaan bekijken als propaganda en ik denk meteen aan Leni Riefenstahl die vanuit haar passie voor cinematografie een belangrijke rol speelde in de overdracht van het Nazistisch ideologisch denken. Ze bereikte een erg groot beïnvloedbaar publiek.

Een verandering is gaande die wel eens zeer grote invloed kan hebben op de toekomst van ons allen en de democratische steunpilaren op een wankel fundament heeft gesteld.

Stof tot nadenken? Dat is er zeker. Zonder twijfel.

(Thomas Haghenbeek)

Advertenties
Categorieën: maatschappijTags: , , , , , , , , , , , , , ,

2 gedachten over “Schilden en vrienden in een dor medialandschap.

  1. Ik erger mij mateloos aan de subjectiviteit van de reporters en nieuwslezers en bij uitbreiding de redactie. Adjectieven komen tegenwoordig veel te vaak voor om een oordeel te leggen in wat wordt gezegd waardoor berichtgeving meer haat lijken op manipulatie. Gelukkig leerden mijn ouders mij om zelf kritisch te zijn en niet te gauw te oordelen. Ze konden mij gemanipuleerd hebben maar verkozen om mijn mens-zijn en het hebben van denkende hersenen te stimuleren. En ik denk dat de adhd daar ook wel iets mee te maken heeft…

    Liked by 1 persoon

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

%d bloggers liken dit: